Wat zijn cranberry's? Smaak, toepassingen, voedingswaarde en teelt

Cranberry's zijn kleine, stevige vruchten met een uitgesproken zure smaak. In de Verenigde Staten zijn de verse bessen die worden gebruikt voor saus, sap, gedroogd fruit en veel feestgerechten meestal afkomstig van de Amerikaanse cranberry (Vaccinium macrocarpon), een laagblijvende, overblijvende rankplant die van nature voorkomt in Noord-Amerika. De plant behoort tot de heidefamilie, waartoe ook blauwe bessen behoren.

Cranberryplanten groeien in zure grond, niet onder water. Foto's van ondergelopen velden tonen een natte oogstmethode, niet de normale groeiomstandigheden van de plant. Verse cranberry's zijn veel zuurder en minder zoet dan veel cranberrydranken en gedroogde producten. Daarom worden ze vaak gecombineerd met suiker, citrusvruchten, verwarmende specerijen en vollere gerechten.

Hoe smaken cranberry's?

Verse cranberry's zijn stevig en uitgesproken zuur. Ze kunnen rauw worden gegeten, maar de meeste mensen vinden ze te zuur om zo uit de hand te eten. Door ze te koken of te combineren met zoetere ingrediënten wordt hun scherpe smaak milder. Daarom worden cranberry's zo vaak gebruikt in sauzen, relishes, gebak en dranken.

Hun smaak is uitgesproken fruitig, zuur en slechts lichtzoet. Zie ze als bessen met een duidelijk scherp karakter. Ze smaken eerder als een zeer zure kers dan als een aardbei.

Hoe groeien cranberry's?

Cranberry's groeien aan lage, houtige ranken die zich over bedden met zure grond verspreiden. De planten zijn overblijvend, wat betekent dat de ranken blijven staan en meerdere groeiseizoenen vrucht kunnen dragen.

Groeien cranberry's onder water?

Nee. Cranberryplanten groeien in de grond en niet in stilstaand water. Afhankelijk van het teeltgebied en de werkwijze van de boerderij kan water worden gebruikt voor irrigatie, bescherming tegen vorst of winterkou en de natte oogst.

Hoe worden cranberry's geoogst?

Voor de natte oogst laten telers een cranberrybed onder water lopen en maken ze de rijpe bessen met machines los van de ranken. Dankzij kleine luchtkamers in de vruchten blijven de bessen drijven, zodat telers ze met drijvende vangarmen kunnen verzamelen voordat ze uit het bed worden gehaald.

Droog geoogste cranberry's worden zonder onderlopen verzameld en zijn meestal bestemd voor de versmarkt. Nat geoogste bessen worden doorgaans verwerkt tot sap, saus, gedroogde cranberry's en andere cranberryproducten.

In Maine gaan de cranberrybloemen van het late voorjaar tot het begin van de zomer open en zijn de bessen eind september of begin oktober rijp. In de verschillende teeltgebieden varieert het oogstmoment per ras en locatie, maar doorgaans valt het tussen de late zomer en de herfst.

Verse en gedroogde cranberry's, sap en cranberrysapcocktail

Het woord ‘cranberry’ staat op zeer uiteenlopende producten, dus het etiket is belangrijk.

‘Cranberrysapcocktail’ wordt vaak gebruikt in gemengde dranken, maar is niet hetzelfde als puur cranberrysap. Het is een categorie alcoholvrije dranken; er zit alleen alcohol in wanneer die volgens een recept wordt toegevoegd.

In cocktails helpt de zure smaak van cranberry om zoetere ingrediënten in een Cosmopolitan-cocktail in balans te brengen. Kies precies het cranberryproduct dat in een recept wordt genoemd en ga er niet van uit dat puur sap en cranberrysapcocktail hetzelfde smaken.

Voedingswaarde van cranberry's in het kort

De onderstaande voedingswaarde geldt voor 1 kop (100 g) hele cranberry's, niet voor gezoete gedroogde cranberry's, saus, sap of een sapcocktail:

Bron: voedingsinformatie over cranberry's van USDA SNAP-Ed. Het voedingsprofiel verandert aanzienlijk wanneer cranberry's worden gezoet, gedroogd, tot sap verwerkt of tot saus gemaakt. Raadpleeg daarom het voedingswaardelabel op de verpakking van het product dat je koopt.

Hoe zit het met cranberry's en urineweginfecties?

Sommige cranberrysapdranken en voedingssupplementen kunnen het risico op terugkerende urineweginfecties helpen verlagen bij gezonde vrouwen die eerder een urineweginfectie hebben gehad. Het bewijs is echter beperkt en voor cranberrysapdranken is het beperkt en niet eenduidig.

De FDA staat zorgvuldig geformuleerde, voorwaardelijke claims alleen toe voor bepaalde cranberrysapdranken en voedingssupplementen. Deze claims gelden niet voor elk voedingsmiddel of elke drank met cranberry's.

Cranberry's behandelen of genezen een actieve urineweginfectie niet. Neem contact op met een zorgprofessional als je denkt dat je een urineweginfectie hebt, in plaats van voor de behandeling op cranberryproducten te vertrouwen. Bekijk de richtlijnen van de FDA over cranberry's.

Verse cranberry's kopen, bewaren en invriezen

Kies bessen die stevig, glad, glanzend en volledig rood of geelachtig rood zijn. Gooi bessen weg die zacht, verschrompeld, gerimpeld of zichtbaar beschadigd zijn.

Verse cranberry's zijn doorgaans verkrijgbaar na de herfstoogst, meestal van september tot en met december. Ze kunnen maximaal een maand in de koelkast worden bewaard of voor later gebruik worden ingevroren. Wil je ze afzonderlijk invriezen, was de bessen dan, laat ze uitlekken, vries ze in één laag in en doe ze vervolgens in een diepvriesbestendige bak.

Veelgebruikte toepassingen van cranberry's

Cranberry's worden vaak gecombineerd met ingrediënten die hun zure smaak in balans brengen. Veelgebruikte toepassingen zijn:

• sauzen en relishes voor feestmaaltijden, waaronder cranberrysaus;
• gebak en ontbijtgerechten, zoals koekjes met witte chocolade, cashewnoten en cranberry's;
• salades en graangerechten, vooral met gedroogde cranberry's;
• sappen, bruisende dranken, cocktails en alcoholvrije mixdranken;
• garneringen met verse cranberry's wanneer die in het seizoen zijn.

Bepaal bij het kopen van een bereid product of je de van nature scherpe smaak van de vrucht wilt of een zoeter cranberryproduct. Die twee kunnen heel verschillende resultaten opleveren.

Veelgestelde vragen

Zijn cranberry's fruit?

Ja. Cranberry's zijn bessen: de eetbare vruchten van cranberryplanten uit het geslacht Vaccinium.

Kun je cranberry's rauw eten?

Ja. Verse cranberry's kunnen rauw worden gegeten, maar vanwege hun uitgesproken zure smaak worden ze vaker gekookt, gezoet of door andere voedingsmiddelen en dranken gemengd.

Waarom drijven cranberry's tijdens de oogst?

Kleine luchtkamers in cranberry's zorgen ervoor dat ze blijven drijven. Tijdens de natte oogst drijven de bessen in ondergelopen bedden, waardoor telers ze met vangarmen en verzamelapparatuur kunnen bijeenbrengen. De ranken zelf groeien in de grond, niet onder water.

Wanneer zijn verse cranberry's in het seizoen?

Verse cranberry's zijn een herfstgewas. Het oogstmoment varieert per regio en ras, maar verse bessen zijn doorgaans van september tot en met december verkrijgbaar in Amerikaanse winkels.

Bevat cranberrysapcocktail alcohol?

Nee. In deze context beschrijft ‘cocktail’ een alcoholvrije cranberrydrank; het betekent niet dat er alcohol aan is toegevoegd. Aan bepaalde recepten voor mixdranken kan wel wodka of een andere sterke drank worden toegevoegd, dus controleer altijd de volledige ingrediëntenlijst.