Wat is een burrito?

Een burrito is een populair Mexicaans en Mexicaans-Amerikaans gerecht dat bestaat uit een grote bloemtortilla die om diverse vullingen is gewikkeld en zo een stevige, handzame maaltijd vormt. Het woord "burrito" betekent letterlijk "ezeltje" in het Spaans, een grillige naam waarvan de exacte oorsprong ter discussie staat. Sommigen suggereren dat het zou verwijzen naar de manier waarop burrito's een lading verschillende ingrediënten kunnen dragen, net als een pakezel.

Een typische burrito, zoals je die bijvoorbeeld in de Verenigde Staten vindt, is vaak behoorlijk stevig: stel je een warme, zachte tortilla voor die hartige ingrediënten omhult, zoals gekruid vlees, bonen, rijst, kaas en salsa, allemaal opgerold tot een strakke cilinder. Burrito's zijn geliefd vanwege hun gemak als complete maaltijd die je onderweg kunt eten, hun voedzaamheid en de manier waarop ze smaken en texturen combineren: de kauwbaarheid van de tortilla, de kruidige rijkdom van de vulling, de romigheid van gesmolten kaas of guacamole, de pittigheid van hete saus of pico de gallo.

Burrito's, die oorspronkelijk als straatvoedsel werden verkocht, zijn uitgegroeid tot een vast onderdeel van menu's in veel delen van de wereld, met name in de VS, waar ze in diverse regionale varianten zijn aangepast en uitgebreid.

De oorsprong van de burrito traceren

De precieze historische oorsprong van de burrito is wat onduidelijk, maar het concept vindt zijn oorsprong in de lange traditie van de Mexicaanse keuken om voedsel in tortilla's te wikkelen. Eeuwenlang aten mensen in Meso-Amerika taco's, die simpelweg bestonden uit kleinere maistortilla's die om een vulling heen gevouwen waren. De burrito zoals wij die kennen – gemaakt met een tortilla van tarwebloem en opgerold – is waarschijnlijk ontstaan in het noorden van Mexico, met name in de staat Chihuahua of omliggende regio's, in het begin van de 20e eeuw.

Een bekend verhaal vertelt over een man genaamd Juan Méndez uit Ciudad Juárez die tijdens de Mexicaanse Revolutie in de jaren 1910 voedsel verkocht en het warm hield door het in grote bloemtortilla's te wikkelen, waarbij hij een ezel (burro) als transportmiddel gebruikte. Mensen begonnen te vragen om "het eten van de burrito (ezeltje)", en de naam bleef hangen. Of dit verhaal nu apocrief is of niet, het verbindt de burrito met het grensgebied tussen de VS en Mexico.

We weten dat in de 19e eeuw Noord-Mexicanen een gerecht hadden van opgerolde tarwetortilla's met bonen of vlees, en dat in de jaren 30 van de vorige eeuw in Amerikaanse publicaties naar "burrito's" werd verwezen. Vroege burrito's waren veel eenvoudiger dan de gevulde reuzen die we tegenwoordig kennen - vaak slechts één of twee ingrediënten, zoals bonen en eventueel vlees.

In grote delen van Mexico, met uitzondering van het noorden, is een burrito geen alledaags gerecht; als je er al een tegenkomt, wordt hij vaak taco de harina (taco van bloemtortilla) genoemd en is hij relatief klein, vaak met slechts één vulling zoals gepureerde bonen of roereiDe enorme burrito met meerdere ingrediënten is meer een Mexicaans-Amerikaanse innovatie.

In Californië, en met name in de Mission District van San Francisco, is de 'Mission-stijl' burrito in de jaren 60 ontstaan. Deze wordt gekenmerkt door een extra grote tortilla, boordevol met niet alleen vlees en bonen, maar ook rijst, salsa, guacamole, zure room en dergelijke, vaak verpakt in folie. Deze stijl zorgde ervoor dat burrito's enorm populair werden.

Mission burrito's werden in de jaren 90 en 2000 de blauwdruk voor ketens zoals Chipotle, die het evangelie van grote burrito's door het hele land verspreidden. Ondertussen ontstonden er andere regionale burritostijlen: in San Diego is de burrito gevuld met friet (de California burrito), in New Mexico worden burrito's overgoten met rode of groene chilisaus (gegeten met vork en mes), en in Texas... ontbijtburrito's gevuld met eieren en spek (soms ook ontbijt-taco's genoemd).

De burrito is dus letterlijk geëvolueerd en uitgebreid sinds zijn bescheiden begin. Toch vind je in bijvoorbeeld Noord-Mexico nog steeds de meer traditionele, kleinere burrito's die door straatverkopers worden aangeboden, vaak gevuld met guisados (stoofschotels) zoals chile colorado of mole – een heerlijke herinnering dat een burrito niet zo groot hoeft te zijn als een pasgeborene om authentiek te zijn.

Waaruit bestaat een burrito?

Een essentieel onderdeel van een burrito is de bloemtortilla. Meestal is het een grote, zachte tortilla gemaakt van tarwebloem, reuzel of olie, water en zout. Hij moet soepel genoeg zijn om te kunnen wikkelen zonder te scheuren, maar stevig genoeg om de vulling te dragen. Deze tortilla's worden meestal licht verwarmd of gestoomd om ze flexibel te maken voor het wikkelen.

Vullingen kunnen werkelijk alle kanten op. Veelvoorkomende kernvullingen zijn onder andere:

• Bonen - vaak gebakken pintobonen of hele zwarte bonen.
• Vlees - zoals pulled beef barbacoa, gegrilde kip, carnitas varkensvlees, gekruid gehakt voor een burrito, of steak asada.
• Kaas - zoals een milde cheddar of Monterey Jack in Amerikaanse burrito's, of een verse kaas in Mexico.

Aan deze basisingrediënten kan men Mexicaanse rijst gekookt met tomaat en kruiden, sla, salsa (veel soorten van pico de gallo tot pittige chile de arbol), guacamole of plakjes avocado, zure room of Mexicaanse crema, jalapeño of ingelegde chilipepers en nog veel meer toevoegen.

Het samenstellen gaat doorgaans als volgt: leg de tortilla plat neer, verdeel de vulling erover in een verticale streep of een klein hoopje, vouw de zijkanten naar binnen en rol de tortilla vanaf één uiteinde op zodat alles erin zit. Het doel is een strakke wrap, zodat er niets uitvalt. Veel burritozaken zijn trots op hun roltechniek, waarmee een goed gestructureerde burrito ontstaat die niet lekt of openbarst voordat je er gretig in bijt.

Soms worden burrito's na het samenstellen licht gegrild (dit wordt een "gegrilde burrito" of "panini-burrito" genoemd), wat zorgt voor een lekkere knapperige buitenkant. Een variant die bekend staat als de "natte burrito" of "gesmoorde burrito" is in sommige regio's populair - hierbij wordt de burrito bedekt met een rode of groene enchiladasaus en gesmolten kaas, waardoor het een gerecht wordt dat je met mes en vork eet.

Wat de oorsprong van de naam betreft, die is Spaans voor "kleine ezel". Een theorie heeft te maken met het draagvermogen; een andere suggereert dat de opgerolde rugzak leek op een slaaprol of een rugzak die ezels droegen. Hoe dan ook, het is een schattige naam die is blijven hangen.

Burrito's verschillen van sommige andere vergelijkbare gerechten. Een taco is bijvoorbeeld meestal een kleinere, open tortilla met minder vulling; een enchilada gebruikt maistortilla's en wordt gebakken met saus; een wrap (buiten de Mexicaanse context) kan verschillende soorten platbrood en internationale smaken bevatten. De identiteit van de burrito zit hem in de zachte bloemtortilla en de opgerolde, gesloten vorm.

Hoe burrito's wereldwijd zijn geëvolueerd

Hoewel burrito's onmiskenbaar een product zijn van de Mexicaanse en Mexicaans-Amerikaanse culinaire vindingrijkheid, zijn ze inmiddels ver daarbuiten omarmd. In de Verenigde Staten zijn ze in veel steden net zo alomtegenwoordig als pizza of hamburgers. Fast-casual ketens zoals Chipotle, Qdoba en Moe's, die burrito's op maat aanbieden, hebben ervoor gezorgd dat mensen de burrito gemakkelijk als een populaire lunchoptie beschouwen.

In landen als het Verenigd Koninkrijk en Australië zijn burritozaken als paddenstoelen uit de grond geschoten om in te spelen op de honger naar internationale streetfood. Daar vind je vaak fusionvarianten zoals een Indiaas geïnspireerde burrito met curry of een ontbijtburrito met lokale specialiteiten.

Nu we het toch over ontbijt hebben, verdient de ontbijtburrito zeker een vermelding. Deze variant, waarschijnlijk afkomstig uit het zuidwesten van de VS (New Mexico of Texas), vervangt de lunch-/dinervullingen door ontbijtproducten - meestal roerei, aardappelen of hash browns, Misschien met spek of worst, plus kaas en salsa. Het is een stevige manier om de dag te beginnen en is inmiddels wijdverspreid in de VS (zelfs McDonald's heeft een variant ervan op het menu).

Een andere interessante variant is de "sushi burrito", die in de jaren 2010 opdook in de stedelijke eetcultuur. Het is in feite een uitvergrote sushiroul die niet in stukjes is gesneden en die als een burrito wordt gegeten - een leuke mix van oosterse en westerse invloeden, inspelend op de vorm van de burrito.

In sommige gevallen is het concept van een burrito zo ver opgerekt dat het nu ook dingen omvat zoals de "burrito bowl" - alle burrito-vullingen in een kom zonder tortilla, voor mensen die op hun koolhydraatinname letten of een glutenallergie hebben. Er bestaat zelfs een burrito-deken - een grappige deken die eruitziet als een gigantische tortilla, zodat je jezelf thuis als een burrito kunt inwikkelen!

Dit laat zien hoe wijdverspreid de burrito is in de cultuur: het is niet alleen eten, maar ook te vinden in memes, merchandise en straattaal. Zo maken mensen bijvoorbeeld grappen over "mijn burrito eraf vriezen" of noemen ze een in een doek gewikkelde baby een "babyburrito".“

Ondanks deze luchtige uitbreidingen blijft de burrito in de basis een zeer bevredigend gerecht. Voor veel Mexicaans-Amerikanen is het troostvoedsel, een smaak van thuis of jeugd. Voor anderen is het een vullende maaltijd die relatief goedkoop kan zijn. Internationaal gezien vertegenwoordigt het de aanpasbaarheid van de Mexicaanse keuken.

Interessant genoeg vind je burrito's in Mexico vooral in het noorden of in toeristische gebieden. De keuken van Midden- en Zuid-Mexico kent een overvloed aan gewikkelde gerechten zoals taco's en tamales, maar burrito's zijn daar geen traditioneel gerecht. Je zou kunnen zeggen dat de burrito pas echt uitgroeide tot een culinair icoon toen hij de Verenigde Staten bereikte, waar hij in omvang en populariteit toenam.

Deze grensoverschrijdende evolutie sluit nauw aan bij veel gerechten die wereldwijd populair worden: de essentie van een gerecht wordt genomen en vervolgens versterkt of aangepast aan nieuwe contexten. Op zijn best is een burrito een harmonieus geheel – elke hap bevat een beetje van alles, een mozaïek van smaken die gewoonweg perfect samengaat.

 

Eenvoudige burrito-recepten

Het makkelijkste burrito recept

Samenvatting: Een simpele, diepvriesvriendelijke burrito gevuld met gekruid rundergehakt, rijst, maïs en kaas. Ideaal voor drukke avonden of bij het voorbereiden van maaltijden. Bekijk recept

Ontbijtburrito's

Samenvatting: Geef je dag een boost met heerlijke ontbijtburrito's gevuld met romige roerei, knapperige hash browns en pittige salsa! Bekijk recept

Gemakkelijke rundvleesburrito's

Samenvatting: Rundergehakt op smaak gebracht met tacokruiden, gecombineerd met rijst, zwarte bonen en kaas, verpakt in een warme tortilla. Bekijk recept

Gesmoorde rundvleesburrito's

Samenvatting: Rundvleesburrito's met een rijke enchiladasaus en gesmolten kaas, perfect gebakken voor een heerlijke maaltijd. Bekijk recept

Avocado Kip Burrito's

Samenvatting: Gegrilde kip, romige avocado, rijst en kaas komen samen in deze verse en bevredigende burrito. Bekijk recept

Leuke dingen om te weten over burrito's

Burrito's hebben hun deel aan leuke records en anekdotes. In 2010 maakte een restaurant in Mountain View, Californië, wat toen de grootste burrito ter wereld was: een exemplaar van meer dan 2020 kilo, gemaakt van één tortilla zo groot als een boksring! In 2019 werd in Mexico een nieuw record gevestigd voor een burrito van meer dan 2 kilometer lang. Het is duidelijk dat de burrito tot gigantische prestaties aanzet.

Op kleinere schaal is de trend van de "mini-burrito" (of burrrtio, zoals sommigen het liefkozend noemen) ontstaan, waarbij hapjes of cocktailhapjes in burrito-vorm worden aangeboden. Nog een grappig detail: in de beginjaren van de ruimtevaart smokkelde astronaut en later congreslid John Young in 1965 een broodje corned beef mee aan boord van Gemini 3, wat voor een schandaal zorgde vanwege de kruimels. Als reactie hierop ontwikkelde NASA ruimtevriendelijk voedsel, en tortilla's bleken perfect te zijn omdat ze niet zo snel verkruimelen als brood.

Astronauten gebruiken tegenwoordig vaak tortilla's om "ruimteburrito's" te maken met pindakaas of andere vullingen. Zo is de burrito in principe in ieder geval de ruimte in gegaan.

Taalkundig gezien is het woord 'burrito' als leenwoord in andere talen terechtgekomen. In het Japans zie je bijvoorbeeld 'ブリトー' (buritō) op een menukaart staan. De charmante letterlijke betekenis van de naam heeft zich ook geleend voor koosnamen en bedrijfsnamen. Zo is er een keten genaamd 'Burrito Boyz' en een met de brutale naam 'Illegal Pete's', die verwijst naar het 'smokkelen' van een burrito (er is geen sprake van daadwerkelijke illegaliteit, het is gewoon een gewaagde marketingtruc).

Het is ook goed om te weten dat niet alle burrito's gigantisch groot zijn. Als je bijvoorbeeld in Ciudad Juárez of El Paso een traditioneel restaurant bezoekt, krijg je misschien een bescheiden burrito die meer op een iets vollere taco lijkt, en die is net zo authentiek.

Tot slot worden burrito's soms verward met andere wraps: de Tex-Mex "chimichanga" is bijvoorbeeld in wezen een gefrituurde burrito met een knapperige buitenkant. Volgens de legende is de naam chimichanga ontstaan doordat een kok zich verslikte in een scheldwoord toen ze per ongeluk een burrito in de frituurpan liet vallen en "chimichanga!" riep. Of het nu waar is of niet, het is in ieder geval een leuk nieuwtje over de uitgebreide familie van de burrito.

Kortom, de reis van de burrito van een regionaal Mexicaans gerecht naar een wereldwijd fenomeen laat zien hoe een eenvoudig concept – heerlijke vulling gerold in een platbrood – eindeloos kan worden aangepast, en toch die oeroude voldoening van een goede, stevige hap kan blijven bieden.